SanSinh.comSản Sinh
Ếch nhái, rùa, thằn lằn

Trứng thạch sùng trong nhà: nhận ra quả trứng vỏ trắng cứng, bao lâu nở và có nên bỏ

Trứng thạch sùng tròn, vỏ trắng cứng như vỏ trứng chim, thường hai quả dán trong khe tủ, sau khung tranh. Cách nhận ra, bao lâu nở và xử lý nhẹ nhàng.

Two tiny round white eggs tucked in the gap behind a wooden picture frame on a pale wall, with a newly hatched translucent gecko nearby, macro, soft indoor light

Trứng thạch sùng là những quả trứng tròn, cỡ hạt đậu to hoặc nhỏ hơn đầu ngón tay út, vỏ trắng, cứng và giòn như vỏ trứng chim, thường dán thành cặp hai quả trong khe tủ, ngăn kéo ít mở, sau khung tranh, góc rèm, gáy sách. Chúng nở ra thạch sùng con giống hệt con lớn thu nhỏ, sau khoảng vài tuần đến hơn một tháng tuỳ nhiệt độ trong nhà.

Bạn không cần phải vứt hết trứng thạch sùng, vì thạch sùng ăn muỗi, kiến bay, mối cánh và các côn trùng nhỏ quanh đèn. Nhưng nếu thấy quá nhiều chỗ đẻ trong tủ quần áo, tủ sách, có thể nhẹ tay gỡ bỏ, lau sạch, rửa tay và bịt bớt khe hở. Hiểu vòng đời của con vật quen thuộc này giúp cả nhà bớt sợ và xử lý hợp lý hơn.

Làm sao biết đó là trứng thạch sùng chứ không phải thứ khác

Vỏ cứng, không mềm. Trứng thạch sùng có vỏ vôi cứng. Lấy đầu tăm gõ nhẹ nghe tách tách, không lún như trứng mềm. Đây là khác biệt lớn với trứng nhiều loài thằn lằn ngoài vườn, vốn có vỏ dai như da, ấn vào hơi lún.

Thường đi theo cặp. Mỗi lần đẻ, thạch sùng nhà thường đẻ hai quả dính vào nhau hoặc nằm sát nhau. Thấy một đám nhiều quả là vì nhiều lần đẻ, có khi của nhiều con cái cùng chọn một chỗ kín.

Dán chặt vào bề mặt. Lúc mới đẻ, vỏ còn hơi dính rồi khô cứng lại, nên trứng bám vào gỗ, giấy, vải khá chắc. Gỡ mạnh tay có thể làm vỡ.

Không nhầm với trứng gián. Trứng gián nằm trong một cái bao màu nâu, dài như hạt đậu dẹt có vạch ngang, không phải quả tròn trắng. Viên long não cũng trắng và tròn nhưng có mùi hắc, cầm lên nhẹ và bở.

Vỏ rỗng có miệng rách. Trứng đã nở để lại vỏ trắng, mỏng, có một vết rách hoặc lỗ ở đầu. Nhiều tủ cũ có cả trứng mới lẫn vỏ cũ, chứng tỏ chỗ đó đã được dùng nhiều mùa.

Vòng đời thạch sùng nhà theo từng giai đoạn

Các mốc thời gian dưới đây là khoảng, khác nhau theo loài thạch sùng và nhiệt độ trong nhà. Nhà nóng thì trứng nở nhanh hơn, mùa lạnh ở miền Bắc thì chậm hơn rõ rệt.

Giai đoạnMô tảKhoảng thời gianBạn có thể thấy gì
Đẻ trứngCon cái tìm khe kín, khô, ít bị động, đẻ hai quảCó thể đẻ nhiều lần trong năm ở vùng ấmTrứng mới hơi trong, sau vài ngày trắng đục
Ấp nhờ hơi ấmKhông con nào ấp, trứng tự phát triển nhờ nhiệt độ phòngKhoảng vài tuần đến hơn một thángNhìn ngoài gần như không đổi
NởThạch sùng con dùng một mấu nhỏ ở mõm để rạch vỏ chui raMột lúc ngắnVỏ rỗng có vết rách
Thạch sùng conDài bằng đốt ngón tay, da gần trong suốt, tự đi kiếm ăn ngayNhững tuần đầuBò rất nhanh trên tường gần đèn
Trưởng thànhLớn đủ để sinh sảnKhoảng một năm hoặc lâu hơn tuỳ thức ănKêu chắt chắt, tranh chỗ quanh bóng đèn

Điều đáng nói với trẻ là thạch sùng mẹ không quay lại chăm trứng. Quả trứng phải tự lo, và thạch sùng con vừa ra khỏi vỏ đã phải tự săn mồi. Khác hẳn gà mẹ dẫn đàn con đi kiếm ăn. Đây là ví dụ rất gần để con hiểu rằng mỗi loài có một kiểu làm cha mẹ.

Vì sao thạch sùng chọn khe tủ, khung tranh để đẻ

Trứng vỏ cứng chịu khô tốt hơn trứng mềm, nhưng vẫn cần nơi kín, ổn định nhiệt độ, ít bị kiến và các con vật khác tìm đến. Khe giữa tủ và tường, mặt sau khung tranh, nếp gấp rèm, hộp giấy để lâu không mở, gáy những cuốn sách xếp chặt là những chỗ như vậy. Trong nhà người, những khe đó lại ấm và khô hơn ngoài trời, nên thạch sùng sống rất thành công quanh con người.

Một chỗ đã có trứng thường được dùng lại nhiều lần. Có thể vì mùi, vì độ an toàn, hoặc đơn giản vì chỗ kín đẹp như vậy không nhiều. Bà Tư ở Cà Mau từng lôi chiếc tủ gỗ cũ ra lau dọn và đếm được hơn hai chục vỏ trứng ở mặt sau, đa số đã nở từ lâu.

Câu hỏi gợi tò mò cho trẻ: nếu con là thạch sùng mẹ, con sẽ chọn chỗ nào trong phòng để giấu trứng, và vì sao? Rồi cùng con đi kiểm tra vài chỗ đoán trước. Trò chơi này dạy con suy luận dựa trên nhu cầu của con vật, không chỉ nhớ tên.

Bạn sẽ ít khi thấy trứng ở chỗ ẩm ướt như nhà tắm, gầm bồn rửa. Trứng vỏ cứng dễ bị mốc nếu ẩm quá lâu, và thạch sùng mẹ dường như tránh những chỗ đó.

Thạch sùng con lớn lên trên tường nhà bạn

Sau khi nở, thạch sùng con sống y như con lớn nhưng ở tầng thấp hơn trong cuộc tranh giành chỗ ăn. Quanh bóng đèn, những chỗ sáng nhất, nhiều côn trùng nhất thường thuộc về con trưởng thành to khoẻ. Con nhỏ phải đứng ở rìa, tranh thủ những con muỗi, con mối cánh bay lạc ra. Nếu để ý vài tối liền, bạn sẽ thấy trật tự chỗ đứng này khá ổn định.

Để lớn lên, thạch sùng phải lột da nhiều lần. Da cũ bong ra từng mảng trắng mỏng, có khi bám ở chân, ở đuôi vài hôm. Nhiều con ăn luôn lớp da cũ, nên bạn hiếm khi nhặt được một tấm da thạch sùng nguyên vẹn. Nếu thấy một con trông bạc phếch, mờ đục, rất có thể nó sắp lột.

Thạch sùng con có màu nhạt, gần trong suốt, nhìn thấy cả bóng ruột. Lớn dần, da dày lên và màu thay đổi theo chỗ đứng: đậu trên tường trắng thì nhạt, ban ngày trốn trong khe tối thì sẫm hơn. Điều này làm nhiều trẻ tưởng có hai loài khác nhau trong cùng một nhà.

Một hoạt động hay cho học sinh tiểu học: mỗi tối cùng giờ, đếm số thạch sùng quanh một bóng đèn và chia ra con lớn, con nhỏ. Sau vài tuần, nếu số con nhỏ tăng lên, có thể ở đâu đó trong nhà vừa có một đợt trứng nở. Dữ liệu tự thu thập kiểu này giúp trẻ thấy vòng đời diễn ra ngay trên bức tường mình nhìn hằng ngày.

Gặp trứng thạch sùng trong tủ: xử lý thế nào cho gọn và an toàn

Nếu bạn quyết định không giữ trứng ở chỗ đó, vẫn có thể làm nhẹ nhàng, sạch sẽ, không cần thuốc hay hoá chất. Nếu muốn giữ để con xem nở, xem mục sau.

  1. Đeo găng tay mỏng hoặc dùng tờ giấy ăn để cầm, không bốc tay trần.
  2. Dùng thẻ nhựa mỏng hoặc dao nhựa lách nhẹ dưới trứng để gỡ ra, tránh bóp vỡ làm bẩn đồ đạc.
  3. Cho trứng vào túi giấy, buộc lại, bỏ vào thùng rác. Không cần đập vỡ.
  4. Lau chỗ đẻ bằng khăn ẩm có xà phòng, để khô, sau đó có thể chèn kín khe hở bằng băng keo hoặc miếng xốp.
  5. Kiểm tra quanh đó xem có phân thạch sùng không: viên nhỏ màu đen, một đầu có chấm trắng. Lau sạch luôn.
  6. Rửa tay bằng xà phòng sau khi làm xong, nhất là trước khi nấu ăn.

Thạch sùng cũng như nhiều loài bò sát có thể mang vi khuẩn đường ruột trên da và phân, nên rửa tay là thói quen cần thiết, không phải vì trứng thạch sùng có độc. Trứng không có độc, chỉ có vấn đề vệ sinh.

Giữ lại một cặp trứng để con xem thạch sùng nở

Nếu trứng nằm ở chỗ không vướng, như mặt sau khung tranh trong phòng khách, bạn có thể để nguyên tại chỗ và cho con theo dõi. Không cần gỡ ra bỏ vào hộp, vì đổi chỗ làm thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, trứng dễ hỏng. Chỉ cần ghi ngày phát hiện và mỗi tuần nhìn lại một lần.

Trứng còn sống thường trắng đều, không đổi màu. Nếu trứng chuyển vàng, có đốm mốc, lõm vào, hoặc khi soi đèn pin từ phía sau không thấy gì ngoài khối sẫm đều, có thể trứng đã hỏng. Soi trứng chỉ nên làm vài giây, đèn để xa, không cầm trứng lên.

Ngày nở thường không ai chứng kiến, vì thạch sùng con hay ra vào ban đêm. Dấu hiệu là sáng ra thấy vỏ rách và trên tường gần đó có một con thạch sùng bé xíu, da trong gần thấy được ruột, bò nhanh hơn bạn tưởng. Đó là phần thưởng cho mấy tuần chờ đợi.

Cậu bé Bo 9 tuổi ở Hải Phòng làm đúng như vậy với cặp trứng sau tấm lịch treo tường. Sau hơn một tháng, cậu chỉ thấy một vỏ nở, quả kia vẫn nguyên. Mẹ cậu giải thích rằng không phải quả trứng nào cũng nở, và đó là điều bình thường ngoài thiên nhiên. Bo ghi thêm một dòng vào sổ: một nở, một không.

Sống chung với thạch sùng: những điều nên và không nên

Thạch sùng là vị khách gần như nhà nào ở Việt Nam cũng có. Vài nguyên tắc nhỏ giúp vừa giữ được lợi ích bắt côn trùng, vừa giữ nhà sạch.

  • Đậy kín thức ăn, bát đĩa, nhất là ban đêm, vì thạch sùng có thể bò qua và để lại phân.
  • Không bắt thạch sùng bằng tay rồi kéo đuôi, vì đuôi có thể đứt và con vật mất nguồn mỡ dự trữ.
  • Không dùng keo dính chuột để bẫy thạch sùng; con vật chết dần rất đau đớn.
  • Giảm số thạch sùng bằng cách giảm côn trùng: đèn vàng thay đèn trắng ở hiên, lưới chống muỗi ở cửa.
  • Dạy trẻ rằng thạch sùng không cắn người, rơi trúng người thì phủi nhẹ đi, rồi rửa tay.
  • Dọn tủ, giá sách định kỳ vài tháng một lần, vừa sạch vừa biết chỗ nào thạch sùng hay đẻ.

Tiếng chắt chắt của thạch sùng vào buổi tối là tiếng gọi của chúng, liên quan đến lãnh thổ và bạn tình. Các câu nói dân gian gắn tiếng kêu với điềm này điềm nọ chỉ là truyền miệng. Với trẻ, cứ giải thích đơn giản là thạch sùng đang nói chuyện với nhau.

Câu hỏi thường gặp

Trứng thạch sùng bao lâu thì nở?

Thường khoảng vài tuần đến hơn một tháng, tuỳ loài và nhiệt độ trong nhà. Mùa nóng nở nhanh hơn, mùa lạnh ở miền Bắc lâu hơn đáng kể. Không có con nào ấp, trứng tự phát triển nhờ hơi ấm.

Thạch sùng thường đẻ trứng ở đâu trong nhà?

Ở những khe kín và khô ít bị động: khe giữa tủ và tường, mặt sau khung tranh, lịch treo, nếp rèm, ngăn kéo ít mở, gáy sách xếp chặt, hộp giấy cũ. Chỗ đã có trứng thường được dùng lại nhiều lần.

Trứng thạch sùng có độc không?

Không có độc. Điều cần chú ý chỉ là vệ sinh, vì bò sát có thể mang vi khuẩn đường ruột trên da và phân. Cầm trứng bằng giấy hoặc găng tay, sau đó rửa tay bằng xà phòng.

Có nên vứt bỏ trứng thạch sùng không?

Tuỳ nhà. Thạch sùng giúp ăn muỗi và côn trùng nhỏ nên giữ một ít không hại gì. Nếu trứng nằm trong tủ quần áo, tủ bếp thì có thể gỡ nhẹ, bỏ vào túi giấy, lau sạch chỗ đẻ và bịt khe.

Làm sao phân biệt trứng thạch sùng với trứng thằn lằn?

Trứng thạch sùng có vỏ vôi cứng, giòn, màu trắng, thường hai quả, ở trong nhà. Trứng nhiều loài thằn lằn ngoài vườn có vỏ dai như da, ấn hơi lún, nằm dưới đất ẩm, lá mục hoặc gốc cây.

Thạch sùng con mới nở có cần mẹ chăm không?

Không. Thạch sùng con ra khỏi vỏ là tự đi kiếm ăn ngay, săn những côn trùng nhỏ xíu. Thạch sùng mẹ không quay lại chăm trứng hay chăm con, đó là kiểu sinh sản phổ biến ở nhiều loài bò sát.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138