SanSinh.comSản Sinh
Ếch nhái, rùa, thằn lằn

Ổ bọt trắng trên cành cây sát ao: trứng ếch cây nở ra nòng nọc rơi xuống nước

Khối bọt trắng như bọt xà phòng bám trên lá, thành bể nước gần ao thường là ổ trứng ếch cây. Cách nhận ra, theo dõi nòng nọc rơi xuống và để yên cho ổ nở.

Fist sized white foam nest hanging from a leaf above a garden water jar, tiny tadpoles dropping into the dark water below, macro side view, overcast daylight

Khối bọt trắng ngà, to cỡ nắm tay, bám trên lá, cành cây hay thành bể nước ngay phía trên mặt nước thường là ổ trứng của một số loài ếch cây; trứng nằm trong bọt, vài ngày sau nở thành nòng nọc, bọt tan dần và nòng nọc rơi xuống nước bên dưới để sống tiếp. Ở nhiều vùng nông thôn và cả trong vườn nhà phố, ếch cây mép trắng là loài hay làm ổ kiểu này.

Nếu gặp ổ bọt như vậy, cách tốt nhất là để yên tại chỗ, không chọc, không xịt nước, không đổ bỏ cái chum hay xô nước bên dưới. Đó là một trong những cảnh vòng đời dễ theo dõi nhất ngay tại nhà, vì ổ đứng yên một chỗ, không cần lội ruộng hay đi xa.

Vì sao ếch cây lại đẻ trong bọt

Ếch đồng đẻ trứng thẳng xuống nước, nơi trứng gặp cá, ốc, ấu trùng côn trùng ăn thịt. Ếch cây làm khác: trứng được giữ ở trên cao, trong một khối bọt, tránh được phần lớn kẻ săn mồi dưới nước trong những ngày đầu dễ tổn thương nhất. Chỉ khi đã thành nòng nọc biết bơi, chúng mới xuống nước.

Lớp ngoài của khối bọt khô lại thành một lớp vỏ mỏng, hơi dai, giữ cho bên trong ẩm. Nhờ vậy trứng không bị khô dù nằm ngoài không khí, dưới nắng. Bên trong, trứng nằm rải rác giữa các bọt khí nhỏ, có đủ không khí và độ ẩm để phát triển.

Ếch cây chọn chỗ có nước ngay bên dưới: cành cây chìa ra trên mặt ao, lá chuối, lá môn sát mương, mép chum vại, thành bể nước mưa, thậm chí cái xô để quên ngoài vườn. Sai chỗ là nòng nọc rơi xuống đất khô và chết. Có ổ làm ở chỗ chưa có nước, nhưng nếu mưa xuống kịp làm đầy vũng bên dưới thì vẫn có nòng nọc sống.

Đây là một chiến lược rất thông minh để trẻ suy nghĩ: cái gì nguy hiểm cho trứng dưới nước, và vì sao giữ trứng ở trên cao lại giảm được nguy hiểm đó? Câu hỏi này dẫn sang ý niệm rằng mỗi loài có một cách bảo vệ con riêng, kể cả khi bố mẹ không ở lại chăm.

Ổ bọt được làm ra như thế nào

Diễn ra vào ban đêm, thường sau mưa. Ếch đực kêu gọi bạn từ trên cành gần nước. Con cái đến, con đực ôm lưng con cái. Ở loài ếch cây mép trắng, có khi có thêm con đực khác chen vào cùng lúc.

Con cái tiết ra dịch nhầy. Trong lúc đẻ, con cái tiết ra một thứ dịch, rồi hai chân sau quẫy, khuấy liên tục làm dịch phồng thành bọt, giống như người ta đánh lòng trắng trứng. Trứng được đẻ vào giữa khối bọt và được thụ tinh ở đó.

Cả quá trình mất vài giờ. Sáng ra, ổ bọt đã hoàn chỉnh, màu trắng hoặc trắng ngà. Qua một ngày nắng, mặt ngoài vàng nhẹ và khô hơn.

Ếch bố mẹ rời đi. Ếch cây cũng như ếch đồng, không ở lại trông ổ. Toàn bộ sự bảo vệ của chúng nằm trong cái ổ bọt.

Mỗi ổ có nhiều trứng. Một ổ có thể chứa hàng chục đến vài trăm trứng tuỳ kích thước con cái. Khi nở, bạn sẽ thấy từng đợt nòng nọc rơi xuống trong vài ngày.

Theo dõi một ổ bọt từ ngày đầu đến khi nòng nọc rơi xuống

Các mốc ngày chỉ là khoảng, tuỳ thời tiết. Trời nắng nóng, khô ráo thì bọt khô nhanh, trời mưa ẩm thì bọt giữ lâu hơn.

Thời điểmỔ bọt trông như thế nàoBên trong đang diễn ra gìBạn nên làm gì
Sáng đầu tiênTrắng tinh, xốp, mềmTrứng mới thụ tinh nằm rải rácChụp ảnh, ghi ngày, đánh dấu chỗ
Một hai ngày sauVỏ ngoài hơi vàng, khô, bên trong vẫn ẩmPhôi phát triển, trứng chuyển dần thành hình nòng nọcNhìn từ xa, không chọc
Khoảng vài ngày sauPhần đáy ổ chảy nước, mềm nhãoTrứng nở, nòng nọc ngọ nguậy trong bọtNgồi chờ quan sát lúc bọt nhỏ giọt
Những ngày tiếp theoỔ xẹp dần, còn lớp vỏ khôNòng nọc rơi từng đợt xuống nướcNhìn xuống nước tìm đàn nòng nọc
Khoảng một tuần trở điChỉ còn vệt khô trên láNòng nọc sống dưới nước như nòng nọc khácTheo dõi tiếp chúng mọc chân

Nếu ổ khô quá, bạn có thể bị cám dỗ xịt nước giúp. Đừng làm. Lớp vỏ ngoài khô là bình thường, xịt nước mạnh có thể làm bọt vỡ sớm và trứng rơi xuống khi chưa nở. Ổ bọt đã được tự nhiên thiết kế cho chuyện nắng mưa.

Đừng nhầm ổ bọt ếch cây với những thứ bọt khác

Không phải đám bọt trắng nào trên cây cũng là trứng ếch. Đây là vài thứ dễ nhầm và cách phân biệt nhanh.

  • Bọt của ấu trùng côn trùng hút nhựa. Đây là những cục bọt nhỏ cỡ đầu ngón tay, bám dọc thân cỏ, cành non, ở xa nước. Bới nhẹ ra thấy một con ấu trùng nhỏ bên trong, không có trứng.
  • Bọt do nước bẩn, xà phòng. Thường nổi trên mặt nước, ở mương thoát nước thải, tan nhanh khi gặp gió, có mùi.
  • Ổ bọt của một số loài côn trùng khác. Một số côn trùng như bọ ngựa đẻ trứng trong khối bọt khô cứng lại màu nâu xám, dính trên cành, cũng không nằm trên mặt nước.
  • Ổ bọt ếch cây. To cỡ nắm tay hoặc lớn hơn, ở ngay phía trên mặt nước hoặc sát mép nước, trắng ngà, có trứng hay nòng nọc nhỏ khi nhìn kỹ lớp bọt đang tan.

Chị Ngọc ở Đà Nẵng phát hiện một ổ bọt trên thành cái bể nước mưa sau nhà, lúc đầu tưởng ai đổ xà phòng. Đến ngày thứ ba, nhìn xuống bể thấy hàng chục nòng nọc bơi, chị mới hiểu đó là ổ trứng ếch. Từ hôm đó, bể nước được giữ nguyên không đậy, không thay nước cho đến khi ếch con bò ra.

Câu chuyện ấy cũng là lời nhắc: muốn biết đúng là gì, hãy chờ thêm vài ngày. Thời gian thường trả lời chính xác hơn mọi phỏng đoán ban đầu.

Giữ ổ bọt và nòng nọc ở vườn nhà mà không biến bể nước thành ổ muỗi

Ổ bọt ở chum, bể, xô nước trong vườn là cơ hội quý, nhưng nước đọng cũng là chỗ muỗi đẻ. Có thể cân bằng cả hai với vài việc đơn giản.

  1. Để nguyên ổ bọt, không di chuyển lá cây hay cái xô có ổ bám vào.
  2. Giữ mực nước bên dưới ổn định, không xả cạn trong ít nhất hai ba tuần.
  3. Thả vào vài cành lá khô, một ít rong ao để nòng nọc có chỗ trú và có thức ăn bám trên lá.
  4. Mỗi ngày soi nước một lần. Nếu thấy lăng quăng, có thể vớt bớt bằng vợt nhỏ lưới mịn, cẩn thận không vớt nhầm nòng nọc.
  5. Khi nòng nọc đã mọc đủ bốn chân, đặt một tấm gỗ hoặc cành cây nghiêng từ mặt nước lên miệng bể để ếch con bò ra được.
  6. Khi ếch con đã đi hết, có thể đổ nước, cọ bể, đậy lại như bình thường.
  7. Rửa tay sau mỗi lần thò tay vào nước.

Đừng thả cá vào bể để diệt lăng quăng trong thời gian này, vì cá sẽ ăn luôn nòng nọc. Và đừng mang nòng nọc đi thả ở ao lạ, vì ếch cây sẽ tự tìm nơi phù hợp khi đã lớn.

Ếch cây trưởng thành sống ở đâu quanh nhà

Sau khi nòng nọc lên bờ thành ếch con, chúng rời nước và leo lên cây bụi, bụi chuối, giàn mướp, khe tường, cả mép cửa sổ. Ếch cây có những đĩa bám tròn ở đầu ngón chân, giúp chúng bám vào lá trơn, kính, tường thẳng đứng. Nhìn gần, đầu ngón trông như những hạt đậu nhỏ, rất dễ nhận ra.

Ban ngày, ếch cây thường ngồi im, co chân sát thân, áp mình vào lá hoặc khe tối, màu da nhạt đi hoặc sẫm lại cho hợp với chỗ ngồi. Nhiều người sống cạnh ếch cây hàng tháng mà không biết, cho đến một đêm mưa nghe tiếng kêu từ ngay bụi cây trước cửa.

Ban đêm, chúng ra săn côn trùng, hay đến gần đèn hiên, cửa kính có muỗi, thiêu thân. Đôi khi bạn sẽ thấy một con ếch cây dán bụng lên mặt kính cửa sổ, nhìn từ trong nhà thấy rõ cả bụng trắng và bốn bàn chân xoè. Đây là góc nhìn tuyệt vời cho trẻ mà không cần ra ngoài.

Bé Su 6 tuổi ở Khánh Hoà đặt tên cho con ếch cây hay dán trên cửa kính phòng mình là bạn kính. Mỗi tối trước khi ngủ, bé ngó xem bạn kính có đến không và vẽ lại tư thế của nó. Sau một mùa, bé có cả tập tranh mà người lớn nhìn vào cũng thấy rõ tư thế săn mồi khác hẳn tư thế nghỉ.

Câu hỏi gợi tò mò khi quan sát ổ bọt cùng trẻ

Ổ bọt là đề tài tuyệt vời để rèn thói quen đặt câu hỏi, vì có rất nhiều điều nhìn thấy được mà không cần chạm vào. Thay vì giảng giải, bạn có thể hỏi và để con tự đoán, rồi cùng xem câu trả lời qua từng ngày.

Vài câu hỏi gợi ý: vì sao ổ bọt lại ở ngay trên mặt nước mà không ở chỗ khác; nếu bên dưới không có nước thì nòng nọc sẽ ra sao; vì sao mặt ngoài ổ khô mà bên trong vẫn ẩm; con nghĩ có bao nhiêu trứng trong đó; nòng nọc rơi xuống có đau không.

Câu cuối thường là câu trẻ hỏi thật. Bạn có thể trả lời rằng nòng nọc rất nhỏ, rất nhẹ, rơi xuống nước như một giọt mưa nên không bị đau. Cứ cho con tự xem một nòng nọc vừa rơi xuống và bơi đi ngay.

Với lớp mẫu giáo, cô giáo có thể chụp ổ bọt mỗi ngày rồi in ra dán thành một dải trên tường lớp. Với học sinh lớn hơn, có thể ghi thêm nhiệt độ, nắng hay mưa mỗi ngày và xem ổ tan nhanh hay chậm có liên quan đến thời tiết không. Không có đáp án đúng sai, chỉ có quan sát và suy luận.

Câu hỏi thường gặp

Khối bọt trắng trên cành cây gần ao là gì?

Thường là ổ trứng của một số loài ếch cây, như ếch cây mép trắng. Trứng nằm trong bọt, nở thành nòng nọc sau vài ngày, bọt tan dần và nòng nọc rơi xuống nước bên dưới để sống tiếp.

Ổ bọt ếch cây bao lâu thì nở?

Thường khoảng vài ngày sau khi đẻ, tuỳ nhiệt độ và độ ẩm. Nòng nọc rơi xuống nước thành nhiều đợt trong vài ngày tiếp theo khi phần đáy ổ chảy nước. Trời nóng khô thì nhanh hơn, trời mát ẩm thì có thể chậm hơn.

Có nên xịt nước vào ổ bọt cho đỡ khô không?

Không nên. Lớp vỏ ngoài khô là để giữ ẩm cho bên trong, đó là chuyện bình thường. Xịt nước mạnh có thể làm bọt tan sớm, trứng rơi xuống khi chưa nở. Cứ để ổ tự nhiên.

Làm sao phân biệt ổ bọt ếch cây với bọt sâu trên cây?

Bọt của ấu trùng côn trùng hút nhựa nhỏ cỡ đầu ngón tay, bám dọc thân cỏ, cành non, ở xa nước và có một con ấu trùng bên trong. Ổ bọt ếch cây to cỡ nắm tay, nằm ngay trên mặt nước hoặc sát mép nước.

Ếch cây đẻ trên thành bể nước nhà mình thì làm sao?

Có thể để yên, giữ mực nước ổn định vài tuần, soi lăng quăng hằng ngày và vớt bớt nếu có. Khi nòng nọc mọc đủ chân thì đặt một tấm gỗ nghiêng để ếch con bò ra, sau đó cọ rửa và đậy bể như cũ.

Ếch cây có độc không, trẻ chạm vào được không?

Ếch cây quanh nhà không nguy hiểm với người, nhưng da nhiều loài ếch nhái có chất nhầy gây cay nếu dính mắt, miệng. Không nên cầm nắm vì làm hại da của chúng. Nếu lỡ chạm thì rửa tay bằng xà phòng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138