SanSinh.comSản Sinh
Các loài thú quen thuộc

Chó con lớn lên từng tuần: từ lúc nhắm mắt bú mẹ đến khi thay răng, ra ngoài chơi

Chó mang thai khoảng hai tháng, chó con nhắm mắt điếc tai lúc sinh rồi lớn rất nhanh. Các mốc theo tuần, giai đoạn làm quen và cách cho trẻ chơi an toàn.

Litter of sleepy puppies piled together beside their resting mother dog on a tiled porch in a Vietnamese countryside home, warm afternoon light, low angle

Chó mang thai khoảng 63 ngày, tức chừng hai tháng. Chó con sinh ra nhắm mắt và gần như chưa nghe được; khoảng hai tuần thì mở mắt, khoảng ba tuần thì tai bắt đầu nghe và chân đi được. Từ khoảng tuần thứ ba đến tuần thứ mười hai là giai đoạn chó con học làm quen với người, tiếng động và đồ vật nhanh nhất.

Nếu nhà bạn có chó mẹ vừa đẻ, đây là dịp hiếm để trẻ thấy một loài thú lớn lên nhanh đến mức tuần nào cũng khác. Bài này chia thời gian ấy thành từng chặng, nói rõ chặng nào nên để yên, chặng nào nên cho trẻ chơi cùng, và những dấu hiệu cần gọi bác sĩ thú y thay vì tự xoay xở.

Chó mẹ mang thai và ngày đẻ: cả nhà thấy được gì

Tháng đầu tiên, chó mang thai trông gần như bình thường. Từ khoảng tuần thứ năm trở đi, bụng to rõ, núm vú to và hồng hơn, chó mẹ ăn khoẻ, đi lại chậm, hay nằm. Những ngày cuối, chó mẹ đào bới chỗ nằm, cào khăn, kéo đồ vật về một góc, có con chui hẳn xuống gầm cầu thang hay góc kho.

Một gia đình ở Thanh Hoá kể chó nhà đào một cái hố nông sau đống rơm ngay trước hôm đẻ. Đó là bản năng làm ổ còn giữ lại từ tổ tiên sống trong hang. Nếu muốn chó đẻ ở chỗ an toàn hơn, bạn chuẩn bị sẵn một ô kín gió, lót bao tải hoặc khăn cũ, cho chó mẹ làm quen từ trước vài ngày.

Lúc đẻ, chó mẹ nằm nghiêng, rặn từng đợt. Chó con ra đời trong màng, chó mẹ liếm rách màng, cắn dây rốn và liếm mạnh cho con thở. Một lứa có thể từ vài con đến cả chục con, tuỳ giống, kéo dài nhiều giờ. Người trong nhà chỉ cần giữ yên, chuẩn bị nước sạch cho chó mẹ, và gọi bác sĩ thú y nếu chó mẹ rặn mạnh lâu mà không ra con.

Hai tuần đầu: chỉ có ăn, ngủ và giữ ấm

Chó con sống bằng mũi và da. Mắt nhắm, ống tai còn đóng, chó con tìm vú mẹ nhờ mùi và hơi ấm. Bạn sẽ thấy chúng lắc đầu qua lại khi bò, đó là động tác dò tìm.

Ngủ gần như cả ngày. Thời gian thức chủ yếu để bú. Trong lúc ngủ, chó con hay giật chân, giật tai, kêu ư ử. Đây là chuyện bình thường, người ta cho rằng những cử động này giúp cơ và thần kinh phát triển.

Chó mẹ liếm con để con đi vệ sinh. Giống như mèo, chó con những ngày đầu chưa tự đi tiểu, đi ngoài được nếu không có mẹ liếm kích thích. Ổ vì thế khá sạch.

Con nào cũng có "vú quen". Quan sát vài ngày, bạn sẽ thấy nhiều chó con hay quay về một vị trí bú nhất định. Người nuôi chó lâu năm hay nói các vú phía sau nhiều sữa hơn và con khoẻ thường giành được chỗ đó. Con yếu bị đẩy ra rìa là chuyện cần để ý: nếu sau vài ngày con đó vẫn nhỏ hẳn so với anh em, người trong nhà có thể đặt nó vào vú trống lúc các con khác đã no và ngủ.

Chó mẹ có thể gầm gừ với cả người quen. Chó hiền đến mấy cũng có thể nhe răng khi có người cúi xuống sát ổ. Đó là bản năng giữ con, không phải chó trở nên dữ. Hai tuần đầu, trẻ chỉ đứng xa nhìn.

Bảng mốc chó con theo tuần

Chó giống nhỏ và giống lớn khác nhau khá nhiều, nên các mốc dưới đây là khoảng thường gặp. Đừng lo nếu một con trong lứa chậm hơn anh em vài ngày.

Khoảng thời gianMốc phát triểnViệc của người trong nhà
Tuần 1–2Mắt nhắm, tai đóng, chỉ bò và búGiữ ổ ấm, khô, yên; cân thử nếu được để biết con nào tăng chậm
Khoảng tuần 2Mắt mở dần, chưa nhìn rõTránh đèn chói chiếu thẳng vào ổ
Khoảng tuần 3Tai bắt đầu nghe, đứng và đi lảo đảo, răng sữa nhúCho trẻ ngồi gần ổ, nói chuyện nhỏ nhẹ
Tuần 4–5Chơi vật nhau, tò mò thức ăn của mẹBắt đầu cho làm quen thức ăn mềm theo hướng dẫn của người có chuyên môn
Tuần 6–8Ăn là chính, bú ít dầnCho tiếp xúc nhiều người, nhiều tiếng động nhẹ
Khoảng tháng 4–6Thay răng sữa, gặm mọi thứCất dây điện, dép, đồ nhỏ khỏi tầm với

Một mẹo nhỏ: nếu lứa có nhiều con giống màu nhau, buộc một sợi len màu lỏng quanh cổ mỗi con và thay hằng tuần khi chúng lớn để phân biệt. Phải kiểm tra sợi len thường xuyên để không bị siết.

Giai đoạn làm quen: vì sao từ tuần thứ ba đến tuần thứ mười hai quan trọng

Người làm nghề huấn luyện chó thường nói về một "giai đoạn làm quen", đại khái từ khoảng tuần thứ ba đến khoảng tuần thứ mười hai. Trong thời gian này, chó con tiếp nhận người lạ, tiếng xe, tiếng nồi niêu, trẻ con chạy nhảy, các loài vật khác một cách dễ dàng. Những gì chó con chưa từng gặp trong giai đoạn này, lớn lên chúng thường dè chừng hoặc sợ hơn.

Điều đó giải thích một chuyện hay gặp ở nông thôn: chó nuôi ở vườn, ít gặp người lạ, lớn lên rất hay sủa và cắn người lạ, trong khi chó cùng lứa đem về nhà phố đông người lại dạn dĩ. Không hẳn do giống, mà phần lớn do những gì chúng gặp trong mấy tuần đầu đời. Chó con nuôi ở vườn vẫn dạn người được nếu mỗi tuần có vài người khách ghé chơi, có tiếng xe máy, tiếng trẻ con, nhưng tất cả đều diễn ra nhẹ nhàng và chó con luôn có đường lui về chỗ mẹ.

Với gia đình có trẻ, giai đoạn này là lúc tốt nhất để trẻ và chó con quen nhau, với điều kiện có người lớn ngồi cạnh. Trẻ học cách vuốt nhẹ theo chiều lông, không túm tai, không bế bổng. Chó con học rằng tay trẻ con là thứ dễ chịu, không phải thứ đáng sợ.

Cho trẻ chơi với chó con an toàn

Anh Tuấn ở Nghệ An có con trai 6 tuổi và một lứa năm chó con ra đời vào cuối mùa đông. Cả nhà làm theo các bước sau:

  1. Chờ đến khi chó con tự bò ra khỏi ổ và chó mẹ không còn gầm gừ khi có người tới gần.
  2. Cho trẻ ngồi bệt xuống sàn, hai chân duỗi, để chó con tự tới chứ không đuổi theo bắt.
  3. Dạy trẻ vuốt từ cổ xuống lưng, không chạm vào mắt, mũi, không kéo đuôi.
  4. Nếu trẻ muốn bế, người lớn đặt chó con lên đùi trẻ đang ngồi, một tay trẻ đỡ ngực, một tay đỡ mông. Không bế đứng.
  5. Mỗi lần chơi khoảng mười lăm phút rồi trả chó con về với mẹ để bú và ngủ.
  6. Rửa tay bằng xà phòng sau khi chơi, không để chó liếm mặt hay miệng trẻ.
  7. Khi chó con bắt đầu cắn tay lúc chơi, dạy trẻ rụt tay lại và ngừng chơi một lúc, không đánh chó con.

Chỗ hay sai là cho trẻ chơi khi chó mẹ đang có mặt mà không để ý tín hiệu của chó mẹ: tai cụp, nhìn chằm chằm, gầm nhỏ trong cổ. Gặp những tín hiệu này thì đưa trẻ lùi ra ngay, kể cả khi chó mẹ vốn hiền.

Dấu hiệu cần gọi bác sĩ thú y, không tự xoay xở

Bài này không hướng dẫn chữa bệnh cho chó. Nhưng có vài dấu hiệu mà gia đình nên biết để gọi người có chuyên môn sớm, thay vì chờ xem:

  • Một chó con kêu suốt, không chịu bú, người lạnh, trong khi anh em đều ngủ yên.
  • Chó con bị anh em đẩy ra rìa liên tục, nhỏ hẳn so với lứa sau vài ngày.
  • Chó mẹ bỏ ăn, sốt, run, hoặc không chịu cho con bú.
  • Chó con đi ngoài lỏng kéo dài, nôn, hoặc lả đi.
  • Đến tuổi tiêm phòng mà chưa tiêm: hỏi lịch cụ thể ở cơ sở thú y gần nhà.
  • Chó con bị chó lạ, mèo hoang hay chuột cắn, dù vết nhỏ.
  • Trẻ trong nhà bị chó cắn hoặc cào chảy máu: rửa vết thương dưới vòi nước với xà phòng thật lâu và đưa trẻ đi cơ sở y tế để được tư vấn, kể cả khi là chó nhà.

Có những điều không cần làm: không cần tắm chó con trong những tuần đầu, không cần cho uống sữa bò, không cần cắt đuôi hay cắt tai. Càng ít can thiệp, chó mẹ càng yên tâm chăm con. Thứ chó mẹ cần nhất là ăn đủ, uống đủ nước sạch và một góc yên tĩnh.

Từ chó con đến chó già: tuổi thọ và các chặng sau này

Sau khi thay răng vĩnh viễn, chó bước vào tuổi "thiếu niên", nghịch ngợm, hay thử giới hạn, dễ bỏ chạy ra đường. Chó giống nhỏ thường trưởng thành về vóc dáng khoảng một năm, chó giống lớn có thể mất lâu hơn. Từ khoảng bảy tuổi trở đi, nhiều con chó bắt đầu chậm lại, mõm bạc dần, ngủ nhiều hơn.

Tuổi thọ của chó nhà thường khoảng mười đến mười ba năm, chênh lệch nhiều theo giống và cách chăm. Một điều nghe ngược với các loài khác nhưng khá phổ biến ở chó: giống nhỏ thường sống lâu hơn giống lớn. Đây là câu hỏi hay để trẻ lớn tự tìm hiểu thêm.

Câu hỏi để trẻ tự quan sát chó trong nhà: con chó bao nhiêu tuổi thì mõm bắt đầu có lông bạc? Chó già và chó con ngủ khác nhau thế nào? Chó con trong lứa có giống hệt bố mẹ không, hay mỗi con một màu lông? Những câu hỏi nhỏ như vậy biến con chó quen thuộc thành một bài học sống về vòng đời.

Cả vòng đời của con chó, từ chó con nhắm mắt đến con chó già nằm ở hiên, có thể diễn ra ngay trong tuổi thơ của một đứa trẻ. Vì vậy chó trong nhà thường là sinh vật đầu tiên giúp trẻ hiểu rằng mọi con vật đều sinh ra, lớn lên, già đi. Khi đến lúc con chó già yếu, nói thật với trẻ bằng lời đơn giản, cho trẻ được chào tạm biệt, sẽ tốt hơn là giấu đi.

Câu hỏi thường gặp

Chó mang thai bao lâu thì đẻ?

Chó thường mang thai khoảng 63 ngày, tức khoảng hai tháng, có thể sớm hoặc muộn vài ngày. Những tuần cuối bụng to rõ, chó mẹ hay đào bới, tìm chỗ kín để làm ổ.

Chó con mấy ngày thì mở mắt?

Chó con thường mở mắt vào khoảng tuần thứ hai sau khi sinh, mắt mở dần chứ không mở hẳn ngay. Tai mở muộn hơn một chút, khoảng tuần thứ ba thì chó con bắt đầu phản ứng với tiếng động.

Chó con bao lâu thì cai sữa?

Chó con thường bắt đầu tò mò với thức ăn từ khoảng tuần thứ tư và cai sữa dần đến khoảng tuần thứ sáu đến tám. Chó mẹ tự giảm cho bú bằng cách đứng dậy bỏ đi khi con đòi bú.

Vì sao chó mẹ hiền mà lại gầm gừ khi có người đến gần ổ?

Đó là bản năng bảo vệ con trong những tuần đầu, gặp ở cả những con chó rất quen người. Cách tốt nhất là tôn trọng khoảng cách, cho chó mẹ ăn uống đầy đủ và chờ đến khi chó con tự bò ra ngoài.

Chó con thay răng khi nào?

Chó con thường thay răng sữa bằng răng vĩnh viễn trong khoảng từ tháng thứ tư đến tháng thứ sáu, tuỳ giống. Thời gian này chó con gặm mọi thứ nên cần cất dây điện và đồ vật nhỏ.

Chó sống được bao nhiêu năm?

Chó nhà thường sống khoảng mười đến mười ba năm, tuỳ giống và cách chăm sóc. Nhìn chung chó giống nhỏ có xu hướng sống lâu hơn chó giống lớn, có con sống quá mười lăm năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138